1. Ô nhiễm thứ cấp ảnh hưởng đến khí hậu toàn cầu:
  2. Mưa axít:

          Các khí SO2 và NOx trong khí quyển dưới tác động của ánh sáng mặt trời, chúng nhận những nguyên tử oxy trong khí quyển rồi hòa tan trong những giọt nước để hình thành axít Sunfuric ( H2SO4) và axít Nitric ( HNO3) riêng biệt và làm cho nước trong khí quyển dưới dạng các đám mây, sương mù và tuyết bị oxy hóa. Những dạng nước của khí quyển này đọng lại ở bề mặt đất dưới dạng khô như khí và sol khí, hoặc là theo mưa rơi xuống đất tạo ra những trận mưa có độ axít cao gấp nhiều lần so với bình thường, đó là mưa axít.

          Thông thường khi nước mưa có độ pH < 5,6 ( ở nhiệt độ 200C ) gọi là mưa axít.

 
   


Tác hại của mưa axít
:

          – Ảnh hưởng đến khí quyển:  Các hạt sulphate và nitrate tạo thành trong khí quyển sẽ làm hạn chế tầm nhìn,  các sương mù axít làm ảnh hưởng đến khả năng lan truyền của ánh sáng mặt trời.

          – Ảnh hưởng đến các vật liệu: mưa axít làm hư vải sợi, sách và các đồ cổ quí giá.

          – Ảnh hưởng đến thủy sản: mưa axít làm ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến các ao hồ và hệt thủy sinh vật. Mưa axít làm cho các ao hồ bị chua, gây nên hiện tượng cá chết vì bị nghẹt thở do mang bị bít chặt.

          Các ảnh hưởng của mưa axít  đến hệt thủy sinh vật được tóm tắt như sau:

pH< 6,0 Các sinh vật bậc thấp của chuỗi thức ăn bị chết ( như phù du, stonefly ) đây là nguồn thức ăn quan trọng của cá
pH < 5,5 Cá không thể sinh sản được, cá con rất khó sống sót, cá lớn dễ bị dị dạng do thiếu dinh dưỡng, cá bị chết ngạt.
pH < 5,0 Quần thể cá bị chết
pH < 4,0 Xuất hiện các sinh vật mới khác với sinh vật ban đầu

          – Ảnh hưởng tới lâm nghiệp: khi có mưa axít, các dưỡng chất trong đất sẽ bị rửa trôi. Các hợp chất chứa nhôm trong đất sẽ phóng thích các ion nhôm và các ion này có thể hấp thụ bởi rễ cây và gây độc cho cây.

          – Ảnh hưởng tới nông nghiệp: mưa axít làm sản lượng nông nghiệp bị giảm, trước hết nó làm cho lá các loại cây trồng bị hư hại, xuất hiện các vết đốm, làm yếu tác dụng quang hợp, làm mất các chất đường, chất keo và axít amin khiến cho cây trồng mọc rất khó khăn. Mưa axít còn ức chế việc phân giải các chất hữu cơ và cố định đạm trong đất, rửa trôi các chất dinh dưỡng trong đất như: Canxi, Magiê và Kali làm cho đất bị nghèo hóa.

          – Ảnh hưởng tới các công trình xây dựng: các hạt axít khi rơi xuống nhà cửa và các tượng điêu khắc sẽ ăn mòn chúng. Bởi vì, do axít Sunfuaric có khả năng ăn mòn rất mạnh, có thể bào mòn lớp đá vôi theo phản ứng:

H2SO4   +  CaCO3              H2O  +  CO2   + CaSO4

 

 

  ( Ảnh minh họa về tác hại của mưa axít đối với các công trình xây dựng)

Ví dụ như tòa nhà Capitol ở Ottawa đã bị tan rã bởi hàm lượng SO2 trong không khí quá cao hay tượng đài tổng thống Mỹ A.Lincoln khánh thành năm 1922 đã bị nưa axít ăn mòn 8mm… ngoài ra mưa axít còn làm tăng nhanh độ ăn mòn đường ray xe lửa, cầu xây bằng kim loại, các công trường hầm mỏ, dây cáp điện khi có mưa axít sẽ bị giảm tuổi thọ.

  1. Hiệu ứng nhà kính:

          Trong các hoạt động của con người đã thiêu đốt rất nhiều nhiên liệu có chứa cacbon, điển hình là sinh hoạt, công nghiệp và giao thông. Tính tổng khối lượng CO2 sinh ra do đốt nhiên liệu là khoảng  2,5 x 1013 tấn/năm. Ngoài ra hoạt động núi lửa hàng năm sinh ra lượng CO2 bằng khoảng 40.000 lần CO2  hiện có. Toàn bộ CO2 sinh ra không phải lưu đọng mãi trong khí quyển mà nó được cây xanh và biển hấp thụ đi một nửa. Phần CO2 do biển hấp thụ được hòa tan và kết tủa trong biển. Các loại thực vật ở dưới biển đóng vai trò chủ yếu duy trì sự cân bằng CO2 giữa khí quyển và bề mặt đại dương.

          Còn lượng CO2 lưu tồn trong khí quyển, thực vật hấp thụ để tồn tại và phát triển, nhưng khi hàm luwongj CO2 quá cao sẽ là nguyên nhân gây ra hiện tượng hiệu ứng nhà kính. Hiện tượng này là do trong khí quyển có chứa nhiều CO2, CH4, N2O, CFC và O3 nhưng thành phần chủ yếu vẫn là CO2 (chiếm 55%). Đây là những chất gần như trong suốt đối với tia có bước sóng ngắn nên tia bức xạ Mặt trời dễ dàng đi qua để xuống Trái đất ( vì bức xạ Mặt trời là tia có bước sóng ngắn ), nhưng các chất này lại hấp thụ rất mạnh các tia có bước sóng dài phản xạ từ bề mặt Trái đất ( tia hồng ngoại ), chính vì thế Trái đất chỉ nhận nhiệt từ Mặt trời mà không thoát được ra ngoài làm cho nhiệt độ trung bình của Trái đất tăng lên, người ta goi đó là hiện tượng hiệu ứng nhà kính, vì khí CO2 và một số khí kể trên có tác dụng như một lớp kính ngăn các tia phản xạ nhiệt từ Trái đất.

 

Nhiệt độ Trái đất tăng lên là nguyên nhân làm băng tan ở Bắc cực, nâng cao mực nước biển, làm trũng ngập các vùng đất liền ven bờ. ngoài ra khi nhiệt độ tăng còn làm tăng các trận mưa, bão, lụt, úng ngập gây rất nhiều thiệt hại cho cuộc sống con người.

 

  1. Hiện tượng thủng tầng Ozon:

          Tầng ozon được hình thành ở độ cao khoảng 25km ( tầng bình lưu ), có tác dụng chắn tai tử ngoại của Mặt trời chiếu xuống Trái đất, chê chở cho loài người và các vi sinh vật.

          Ngày nay với công nghệ làm lạnh phát triển mạnh, chất được sử dụng trong quá trình làm lạnh là CFC, xuất hiện nhiều trong tủ lạnh, máy điều hòa, các xí nghiệp đông lạnh, thủy sản và trong các dung dịch tẩy rửa… Nó có nhiều dạng F-11( CCL3F ), F-12 ( CCL2F2)… Nói chung đó là hợp chất có chứa Clo, khi rò rỉ và thoát ra ngoài, các chất này sẽ khuyếch tán lên đến tầng bình lưu và bị tấn công bởi các tia cực tím của Mặt trời và phân hủy giải phóng ra các nguyên tử Clo. Chính các nguyên tử Clo này gây ra sự suy giảm tầng ozon:

                   Cl   +   O3                     ClO  + O2

                   ClO   +   O3                   Cl   +  2O2

Người ta ước lượng mỗi nguyên tử Cl có thể phản ứng với 100.000 phân tử  ozon và gây thủng tầng ozon.

Tầng ozon bị thủng sẽ tạo điều kiện cho tia cực tím của Mặt trời chiếu xuống Trái đất, gây ra các bệnh ung thư da và mắt cho con người, nhiều loại thực vật không thích nghi với tia tử ngoại sẽ bị mất dần hệ miễn dịch, các sinh vật dưới biển sẽ bị tổn thương và chết.

 

SHARE